ك ف ر

Kur'an'da geçiş sayısı: 525

Türkçe türevleri: Kefere, kâfir, küfür, küffar, küfran, kefâret, tekfir

Kur'an'daki anlamları: Nankörlük etmek, imandan çıkmak, mürted olmak, inkar etmek, gizlemek, çiftçilik yapmak, inanmamak, tasdik etmek, hiçe saymak, (hakkını) çiğnemek, iman hududunu aşmak, kaçınmak, kafir, inkarcı, kefaret, kafur

Köke ait bilgiler:

Sözlükte كُفْر, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Gecenin كَافِر diye nitelendirilmesinin nedeni ise, şahısları örtme/gizleme özelliğindendir. Çiftçiye كَافِر denmesinin nedeni ise, onun tohumu toprağa gizlemesinden/gömmesindendir. كُفْرُ النِّعْمَةِ وكُفْرَانُهَا Nimetin küfrü veya küfrânı ise, ona karşı şükretmeyi terk ederek varlığını inkâr edip gizlemektir. Küfrün en büyüğü: Allah’ın birliğini ve Şerîatı veya Peygamberliği inkâr etmektir. كُفْرَانküfran daha çok nimeti inkâr etmek, nankörlük yapmakta kullanılırken, كُفْر küfr ise, daha din konusunda kullanılır. كُفُور formuna gelince, bu her ikisi için de kullanılır. Hem كُفْر küfr hemde كُفْرَان küfrân kelimelerinin taşıdığı mana hakkında كَفَرَ kâfir oldu, فَهُوَ كَافِرٌ o kâfirdir, denmektedir. Mutlak anlamda kullanılan كَافِر kâfir kavramı ise, Allah’ın birliğini ve Peygamberliği veya Şerîatı ya da her üçünü inkâr eden kişi anlamında kullanılması yaygındır. Kimi zaman, Şerîatı çiğneyen ve Ona karşılık Allah’a yapması gereken şükrü terk eden kişinin bu işini tanımlamada da كَفَرَ fiili kullanılır. Bu anlamda Allah buyurur ki:

 مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ 

Kim kâfir olursa küfrü kendi aleyhinedir (30/Rûm 44).  Çok iyi bilinmektedir ki, mutlak anlamda كُفْر (kâfirlik), فِسْق (fasıklık) kavramından daha geniş kapsamlıdır. Bunun da anlamı şudur ki: Kim, Allah’ın hakkını inkâr ederse, bu işlediği zulüm ile, Rabbinin emri dışına çıkmış olur. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü) 

Sözlükte “örtmek, gizlemek, nankörlük etmek” gibi mânalara gelen  küfr (kefr, küfür, küfran), terim olarak genellikle “Allah’tan alıp din adına tebliğ ettiği hususlarda peygamberi tasdik etmemek, ona inanmamak” diye tanımlanır. Küfrü benimseyene kâfir denilir. (Mustafa Sinanoğlu, “Küfür” , Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 26 :534/535.)

Arapçada kafir veya Farsça gebrden (ateşe tapan) alınıp Türkçede kullanılan gavur kelimesi de inanmayanı ifade etmektedir. (Fatma Serap Karamollaoğlu, Kur’an’ın Harikulade Kelimeleri, Kafir, s.101.)

Küffar, daha çok imanın zıttı olan yolu seçen kişiler manasındaki kafir kelimesinin çoğuludur.

Kefere, nimete karşı nankörlük eden manasındaki kafir kelimesinin çoğuludur.

Kefaret kelimesi de buradan gelir, zira kişinin zimmetinde, sorumluluğunda olan vacip bir şeyi günah örter.

Tekfir, bir şeyi hiç yapılmamış gibi örtmek kapatmak, demektir.

Bütün bunlardan sonra anlaşılmaktadır ki küfür, bile bile bir şeyin üstünü örtmek demektir. Nitekim Kur’an’da müşriklerin Kur’an’ı,  Resulullah’ı küfretmeleri de böyledir.

Küfrü benimseyen “fitri yeteneğini köreltip örten”  anlamında kafir denilir. Bilmemek, yadırgamak” manasındaki nükr kökünden türetilen ve “kabul etmemek, reddetmek, hoş görmemek” anlamlarına gelen inkar da küfür karşılığında  kullanılmakta olup bu tavrı sergileyene münkir adı verilir.

İslam âlimleri küfrü meydana geliş şekli ve sebepleri açısından dörde ayırmışlardır.

1.Küfr-i  inkari: Allah’ı peygamberleri ve onların Allah’tan alıp getirdikleri esasları kişinin kalbi ile tasdik, delili tekrar etmemesidir.

2.Küfr-i  cihad: Kişinin bildiği halde iman etmemesi, inkarı  tercih etmesidir.

3.Küfr-i inadi: Kişinin kalben Allah’ı bilip bazen diliyle de ikrar ettiği halde haset, şöhret ve makam düşkünlüğü kavmiyetçilik gibi sebeplerle İslami bir din olarak  kabullenmemesidir.

4. Kişinin inanılması gereken hususları diliyle ikrar ettiği halde kalben tasdik etmemesidir.

Din dilinde küfür, “hak dinin getirdiği gerçekleri kabul etmemek, onların üstünü örtmek, yok saymak”tır. Dilimizdeki “inkar” etmek tabiri bu manaya, diğer kelimelerden daha uygun düşmektedir. Ayrıca Türkçe’de küfür kelimesi terim anlamı yanında “ sövme, hakaret etme manasına da geldiği için gerek burada gerekse meal ve tefsirin diğer yerlerinde çoğunlukla “küfür” yerine “inkar”, “kafir” yerine de “inkarci” veya “inkar eden” kelimeleri tercih edildi. (Hayreddin Karaman v.dğr., Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, s. 75.)

Kefere bir şeye önem vermeyerek reddetmek demektir, çiftçiye de kafir denir. Çünkü mahsul elde etmeyi umarak tohumu toprağa gömer. Çiftçi nasıl toprağın altında tohum olduğunu biliyorsa, kâfirler de hakikat olan bir gerçeğin üstüne örttüğünü bilmektedir. Kuran’da kelimenin çiftçiler için kullanıldığı bir ayeti kerimede vardır. (Hadid 20) (Fatma Serap Karamollaoğlu, Kur’an’ın Harikulade Kelimeleri, Kafir s. 101.)